| Sjóminjasafnið á Eyrarbakka | ||
| ||
| Heimasíða | ||
| Um safnið | ||
| Á döfinni | ||
| Sýningar | ||
| Þuríðarbúð | ||
| Tengingar | ||
| Fyrirspurnir | ||
| © Árborg Hönnun: Vefur.is |
Fyrirlestraröðin "Byggð og menning"
Í nóvembermánuði var haldin fyrirlestrarröð á vegum Byggðasafns Árnesinga, Sjóminjasafnsins á
Eyrarbakka, Sögufélags Árnesinga og Rannsóknarstofnunar um byggðamenningu - ReykjavíkurAkademíunni
undir yfirskriftinni "Byggð og menning". Flutt var erindi einu sinni í viku og fór fyrirlestrarhaldið
fram í Byggðasafninu - Húsinu. Á boðstólnum voru fjögur ný og spennandi erindi hjá fyrirlesurum sem
standa framarlega hver á sínu sviði, en markmiðið með fyrirlestrarröðinni var að styðja við þá þróun
að færa fræðin og umræðuna um þau inn á breiðari og opnari vettvang. Fyrirlestrarnir voru almennt vel
sóttir. Boðið var upp á kaffi og meðlæti og líflegar umræður fóru fram um innihald erindanna.· Þann 4. nóvember flutti Viðar Hreinsson bókmenntafræðingur og formaður RABYGG, ReykjavíkurAkademíunni, erindið:
"Fýsn til fróðleiks og skrifta." RABYGG og ný viðhorf til íslenskrar menningarsögu.
| Efni erindisins: Viðar fjallaði um bókmenningu gamla bændasamfélagsins, þá "fýsn til fróðleiks og skrifta" sem lifði með sjálfmenntuðum almúgamönnum öldum saman á Íslandi. Þekkingarþorsti þeirra og tjáningarþörf hafa skilið eftir sig ókjör af lítt rannsökuðum heimildum í þúsundum handrita. Rakin voru nokkur heillandi dæmi um merka höfunda af því tagi, t.d. Jón lærða, Guðmund Bergþórsson, Brynjúlf á Minna-Núpi og Stephan G. Stephansson. Í framhaldi af því var rætt um það markmið Rannsóknarstofnunar um byggðamenningu að kanna þessar heimildir með nýjum aðferðum og nýjum viðhorfum, með það fyrir augum að endurmeta menningarsögu fyrri alda. |
 |
· Þann 11. nóvember flutti Árni Daníel Júlíusson sagnfræðingur, ReykjavíkurAkademíunni, erindið:
Holdleg og andleg miðstöð. Eyrarbakki og Skálholt á 18. og 19. öld.
| Efni erindisins: Á 18. öld var Eyrarbakki helsta höfn Suðurlands eins og lengi hafði verið. Á Eyrarbakka var m.a. höfn Skálholtsstóls, einnar valdamestu stofnunar landsins. Um 1800 fluttist miðstöð kirkjulegrar og veraldlegrar stjórnar til Reykjavíkur. Eyrarbakki missti þá alla möguleika á að verða aðalhöfn eða miðstöð landsins, enda virðist bænum ekki hafa verið ætlað það hlutverk af landsfeðrum sem ákváðu staðsetningu nýrrar miðstöðvar. Hvernig var umhorfs á Eyrarbakka fyrir 1800? Breyttist hlutverk og ímynd staðarins eftir það? |
 |
· Þann 17. nóvember flutti Davíð Ólafsson sagnfræðingur, ReykjavíkurAkademíunni, erindið:
Menningargerð í mótun. Þéttbýlisvæðing í spegli íslenskra dagbóka á síðari hluta 19. aldar og fyrri hluta þeirrar 20.
| Efni erindisins: Davíð bar saman dagbækur bænda og þéttbýlisbúa á áratugunum fyrir síðustu aldamót, og greindi breytingar á menningargerð vegna byggðaþróunar og samfélagsbreytinga á þessum tíma. Eins og þær birtast í "sjálfstjáningu" dagbókanna. |
 |
· Þann 25. nóvmeber flutti Axel Kristinsson sagnfræðingur, ReykjavíkurAkademíunni, erindið:
Dvergríki á sunnanverðu Íslandi. Ríki Árnesinga á 11. og 12. öld.
| Efni erindisins: Einhvern tíma seint á 11. öldinni eða snemma á þeirri 12., myndaðist dvergríki á sunnanverðu Íslandi. Það var hið fyrsta af mörgum sem áttu eftir að spretta upp í landinu á næstu 100 - 150 árum. Ríki þetta í Árnesþingi er venjulega kennt við Haukdælaætt, sem fór með stjórnartaumana allt frá upphafi og þar til það leið undir lok með tilkomu konungsvalds á Íslandi. En er meiri ástæða að kenna ríkið í Árnesþingi við höfðingjaættina en að kalla t.d. Noreg á svipuðum tíma "ríki Ynglinga" eða jafnvel Bretland okkar tíma " ríki Windsorættarinnar"? Sagnfræðingar eru nú að mestu hættir að segja söguna útfrá æviatriðum kónga og keisara. Er ekki kominn tími til að segja sögu Árnesþings á þjóðveldisöld fremur en aðeins sögu Haukdæla? Má kannski gera því skóna að fólkið sem þar bjó hafi frekar litið á sig sem Árnesinga en Íslendinga? |
 |
Vefur ReykjavíkurAkademíunnar er: www.akademia.is